تقریب مذاهب اسلامی برخواسته از متن قرآن کریم و سنت رسول خدا
40 بازدید
موضوع: الهیات و معارف اسلامی
مصاحبه کننده : خبرنگار اختصاصی برنا
محل مصاحبه : ارومیه
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : خبرگزاری برنا
تاریخ نشر : Mar 10 2014 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

تقریب مذاهب اسلامی برخواسته از متن قرآن کریم و سنت رسول خدا

اگر کسی بگوید تقریب مذاهب با ارزش‌های شیعی منافات دارد، قطعا یا معنای درستی از تقریب ندارد و یا این که با ارزش‌های شیعی بیگانه است.

۱۳۹۲ دوشنبه ۱۹ اسفند ساعت 15:22

شاکر سلماسی مدرس حوزه و دانشگاه و از فعالان تقریب مذاهب دانش آموخته مقطع دکترای دانشگاه ادیان و مذاهب هستند، به بهانه به‌وجود آمدن گروه های تکفیری در سوریه گفت‌وگویی با ایشان داشتیم که در ذیل تقدیم خوانندگان گرامی می‌شود. 

چه تعریفی از تقریب مذاهب اسلامی دارید و آیا تقریب مذاهب اسلامی با ارزش های مذهبی شیعه منافات ندارد؟

ضمن سلام و ادب خدمت شما؛ تقریب مذاهب اسلامی برخواسته از متن قرآن کریم و سنت رسول خدا و سیره امامان شیعه است، تقریب مذاهب اسلامی یعنی تمسک به مشترکات اسلامی بین مذاهب و تأکید بر ارزش های مذهبی؛ اگر کسی بگوید تقریب مذاهب با ارزش های شیعی منافات دارد قطعا یا معنای درستی از تقریب ندارد و یا این که با ارزش های شیعی بیگانه است. امامان شیعه طلایه داران تقریب بین مذاهب اسلامی هستند و قرآن و سنت رسول خدا منادیان حقیقی وحدت اسلامی هستند.

وحدت به این معنی نیست که پیروان مذهب از ارزش های مذهبی خود دست بشوید یا وقایع تاریخی را نادیده بگیرد تقریب به معنای حقیقی کلمه بدین معناست که بر مشترکات اسلامی که بیش از اختلافات است تکیه شود و با حفظ ادب عقلانی و اسلامی مقدسات و ارزش های مذاهب دیگر محترم شمرده شود ضمن این که هر شخص به ارزش های مذهبی خود پایبند باشد.

مبانی تقریبی از دید شما چیست؟ آیا تقریب مذاهب را تاکتیکی برای مقابله با دشمنان می دانید یا استراتژیک می شمارید؟

مبنای تقریب مذاهب و وحدت اسلامی، قرآن و سنت رسول خدا و سیره امامان معصوم است. ما تقریب مذاهب اسلامی را یک اصل قرآنی می دانیم که فرمود: واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا و فرمود إن هذه أمتكم أمة واحدة وأنا ربكم فاعبدون و فرمودند: ولا تنازعوا فتفشلوا فیذهب ریحکم یعنی ای مسلمانان اگر نزاع بکنید سست می شوید و سستی، عزت و دولت و غلبه را از شما می گیرد.

رسول خدا همواره مسلمانان را به اجتماع و عدم تفرقه دعوت می کردند، برادری بین مسلمانان، سنت نیکوی رسول الله است که امروز جهان اسلام با غفلت از آن دچار مصیبت بزرگی شده است. مبنای ما سیره امامان است که برای رسیدن مسلمانان به وحدت، فضیلت نماز پشت سر اهل سنت را همچون نماز پشت سر رسول الله دانستند. در وسایل الشیعه آمده است که امام صادق فرمودند: هر کس پشت سر اهل سنت نماز بخواند مثل آن است که چشت سر رسول الله نماز خوانده است.(من صلی معهم فی الصف الاول کان کمن صلی خلف رسول الله (ص ) فی الصف الاول)

تقریب تاکتیک یا وسیله نیست بلکه مطلوبیت ذاتی دارد؛ ما دنبال این نیستیم که مباحث تقریبی مطرح کنیم تا به اهداف دیگری دست یابیم هدف ما تقریب مذاهب است برای رسیدن به وحدت و تقریب حقیقی و البته این هدف دستاوردهای تاکتیکی دانستن تقریب را نیز به دنبال خواهد داشت.
اساسا مباحث تقریبی چه ضرورتی می تواند داشته باشد؟

اگر نگاهی به اخبار گوشه کنار جهان داشته باشیم که از یک سو اسلام هراسی و اسلام ستیزی از سوی دشمنان اسلام تبلیغ می شود و از سوی دیگر مسلمانان به جان هم افتاده اند و مسلمان کشی به دست مسلمانان رواج یافته است، ضرورت تقریب و وحدت اسلام روشن می شود. جنایاتی که به نام دین دین از سوی طالبان و داعش و تکفیریان و سلفی ها انجام می گیرد با کدام منطق قرآنی و اسلام رحمانی همخوانی دارد؟ آیا شیعیان که به زیارت خانه خدا می روند را می توان مشرک نامید؟ اگر مشرک هستند که زیارت خانه خدا وجهی ندارد. از سوی دیگر ایا دشنام دادن به مقدسات اهل سنت توجیه عقلی یا قرآنی دارد؟ کدام یک از امامان شیعه به مخالفین خود دشنام دادند که ما نیز دشنام دهیم؟ کار تقریبی یعنی دفاع از سیره امامان که همواره طلایه دار وحدت در جهان اسلام بودند. کار تقریبی ضرورت دارد چون قرآن و سنت رسول خدا و سیره امامان بر پایه تقریب استوار است.

به عنوان کسی که فعالیت تقریبی دارید، مشکلات پیش روی تقریب مذاهب را چه می دانید؟

این مساله در کشورهای مختلف فرق می کند مثلا بزرگترین مشکل و مانع وحدت اسلامی در کشور لبنان مباحث و اختلافات سیاسی است، در لبنان سیاسیون برای موجه نشان دادن فعالیت های سیاسی اجتماعی خود به حرکت های خودشان وجهه دینی می دهند و این باعث می شود اختلافات دینی و مذهبی تشدید یابد.

در ایران یکی از بزرگترین مشکلات پیش روی تقریب مذاهب این است که برخی شعار تقریبی می دهند ولی باور قلبی به تقریب مذاهب ندارند تقریب و وحدت را در حد شعار می دانند. مادامی که تقریب و وحدت برخواسته از باور قلبی نباشد کار به جای نخواهد رسید که هیچ چه بسا مانع تقریب نیز باشد؛ ما نباید جلوتر از امامان باشیم امامان شیعه که ما می خواهیم از حق ایشان دفاع کنیم با مخالفان خود اینگونه مواجهه نکرده‌اند که ما با اتباع مخالفان امامان داریم. امام علی با خلفای قبل از خودشان ارتباط نیکویی داشتند و برای حفظ اسلام و مسلمانان وحدت برایشان اولویت داشت، امام حسن و امام حسین پشت سر مروان بن حکم نماز می خوانده اند حالا اعاده می کردند یا نه بحث دیگری است. امامان شیعه ضمن این که از حقوق خود دفاع می کردند ولی کاری نمی کردند که به ایجاد حساسیت بینجامد.

یکی از موانع تقریب این است که دشنام دادن و لعن مقدسات دیگران را مقدس می‌دانیم در حالی که این کار نه تنها مبنای قرآنی و روایی و عقلی ندارد از سوی مراجع نیز حرام اعلام شده است. قرآن می فرماید کفار را دشنام ندهید؛ امیرالمومنین در جنگ صفین شیعیانی که به معاویه دشنام می دادند را سرزنش می کند و می فرماید من دوست ندارم شما از دشنام دهندگان باشید و با الهام از این مبانی قرآنی و روایی رهبر انقلاب نیز در فتوای تاریخی خود توهیت به مقدسات اهل سنت در ام الومنین عایشه را حرام اعلام کردند. ما وظیفه داریم برای مقابله با این پدیده شومی که در جامعه نهادینه شده است فرهنگ سازی کنیم. دانشگاه ادیان و مذاهب و دفتر تقریب این دانشگاه قدم های علمی و فرهنگی خوبی در این زمینه برداشته است که باید حمایت شود.

به عنوان دانش آموخته دانشگاه ادیان و مذاهب و از فعالان دفتر تقریب مذاهب دانشگاه ادیان لطفا اگر مقدور است به اختصار دانشگاه ادیان و مذاهب را معرفی کنید؟
دانشگاه ادیان و مذاهب اولین دانشگاهی است که از دل حوزه‌ علمیه در حوزه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران فعالیت آموزشی پژوهشی دارد.

دانشگاه ادیان و مذاهب به همت آقای سید ابوالحسن نواب پایه گذاری شده است، این دانشگاه ابتدا فعالیت خود را در سال 1384 با عنوان مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان ومذاهب شروع کرد که در سال 1387 با موافقت وزارت علوم تحقیقات و فناوری، موسسه آموزش عالی ادیان و مذاهب به دانشگاه ادیان و مذاهب ارتقا یافته و اکنون با سه دانشکده ادیان، مذاهب اسلامی و شیعه شناسی در دو مقطع دکتری و کارشناسی ارشد در زمینه آموزش و تربیت اساتید و فرهیختگان در رشته ادیان و مذاهب فعالیت دارد. در کنار دانشکده های یاد شده دفتر تقریب مذاهب اسلامی، از مهم ترین فعالیت های دانشگاه ادیان به شمار می رود هم چنان که کتابخانه این دانشگاه در زمینه ادیان و مذاهب در نوع خود بی نظیر است.

یکی از فعالیت های دانشگاه ادیان را دفتر تقریب دانشگاه عنوان کردید که با توجه به مسئولیت حضرتعالی در این دفتر بفرمایید دفتر تقریب دانشگاه چه فعالیت هایی دارد؟
دفتر تقریب دانشگاه ادیان با ایمان و باور قلبی به تقریب مذاهب اسلامی و وحدت مسلمانان از همه توان خود برای پیشبرد آرمان قرآن که همان امت واحد اسلام است استفاده می کند. برگزاری نشست های علمی با حضور اندیشمندان شیعه و سنی از جهان اسلام، انتشار مقالات و کتاب های تقریبی، حضور فعال در اجلاس های بین المللی با موضوع تقریب و وحدت اسلامی و حمایت از پایان نامه های دانشجویی از مهم ترین فعالیت های این دفتر می باشد. از آغاز سال تحصیلی امسال بیش از 10 نشست با حضور اندیشمندانی از داخل و خارج ایران به ارائه نشست علی علمی در موضوع تقریب مذاهب پرداخته است که برخی از آنها در نوع خود کم نظیر بوده است مثلا نشست علمی با موضوع قیام امام حسین از نگاه اهل سنت با حضور شیخ عبدالناصر الجبری رئیس دانشگاه الدعوة الإسلامیة لبنان که از علمای مطرح اهل سنت نیز هستند، برگزار شد مباحثی که در این نشست مطرح شد بسیار ناب و حائز اهمیت بودند.

کتاب های خوبی نیز در زمینه تقریب به همت دفتر تقریب منتشر شده است، یکی از این کتاب ها، کتاب امامان شیعه و وحدت اسلامی از آقای دکتر علی آقانوری است که در دانشگاه ادیان به چاپ رسیده است. بنده معتقد هستم برای ترویج وحدت مسلمانان این کتاب می تواند محور باشد.

آیا فعالیت های تقریبی و نشست های علمی که در دانشگاه ادیان یا جاهای دیگر برگزار می شود، مفید و مؤثر می دانید؟

اولا این که ما موظف هستیم به وظیفه خودمان عمل کنیم و اینکه نتیجه دارد یا خیر نمی تواند دخالتی در فعالیت های واجب ما داشته باشد، مضافا بر اینکه ما فایده و نتیجه مطلوب تقریب در این نمی دانیم که در مدت کوتاهی مشکلات و اختلافات جهان اسلام خاتمه یابد، ما هدف اصلی خود را گشودن یک افق قرآنی فراموش شده در بین مسلمانان می دانیم و آن وحدت و یکپارچگی امت اسلام است.

برای کارهای تقریبی باید فرهنگ سازی شود بسیاری از مردم دشنام دادن به مقدسات دیگران را به نیت تقرب به درگاه خدا انجام می دهند در حالی که خداوند می فرماید کفار و منکران خداوند را دشنام ندهید.

استان آذربایجان غربی یکی از مناطقی است که ترکیب جمعیتی قابل توجهی در بحث شیعه و سنی دارد؛ ولی متاسفانه مباحث تقریبی در قم و تهران متمرکز هستند برنامه های قابل اجرا در این گونه مناطق را چه می‌دانید؟

استان آذربایجان غربی جواهر نابی برای کل منطقه است؛ استان آذربایجان غربی پتانسیل های عظیمی دارد. یکی از این پتانسیل ها این است که این استان می تواند الگویی باشد برای زندگی مسالمت آمیز ادیان و مذاهب و اقوام برای تمام جهان. ما برای هنرمندان محل اجتماع داریم برای مهندسان محل اجتماع داریم برای بازنشستگان دولت برای پزشکان و ... ولی استانی که دارای ترکیب جمعیتی قابل توجهی از شیعه و سنی را دارد محل اجتماع نداریم. در لبنان مرکزی است به نام مرکز تجمع علمای مسلمان؛ این مرکز 240 عضو دارد که 120 نفر از علمای مطرع شیعه و 120 نفر از علمای مطرح سنی که با هم جلسات و نشست های علمی و مجلات تقریبی دارند و برای هر مشلکی که پیش می آید همفکری می کنند مثلا بهار امسال چند نفر از تندروهای شیعه به دو نفر از طلبه های اهل سنت بیروت اهانت کرده بودند و رسانه ها از کاه کوه درست کرده بودند که بله شیعیان به حقوق اهل سنت تجاوز می کنند ولی چون یک مرکز اجتماعی برای سنی و شیعه بود بزرگان نشستند و غائله را ختم به خیر کرده و دشمنان که انتظار داشتند آشوبی به پا شود نا امید شدند. استان آذربایجان غربی نیز می تواند یک خانه مذاهب داشته باشد برای همفکری و هم اندیشی علما و اندیشمندان اسلامی.

بنده پیشنهاد تأسیس چنین محلی را به آقای یونسی دادم و ایشان نیز استقبال کردند تا ببینیم چه می شود.

برای آخرین سوال چه پیشنهاد و راهکاری برای رسیدن به تقریب و وحدت مطلوب دارید؟
باید در خط قرآن و سنت رسول خدا و سیره امامان حرکت کنیم. باید بدانیم که اختلاف نظر با نزاع و دشمنی متفاوت است، برخی نظرات فقهی مرحوم آقای خویی با نظرات فقهی امام راحل متفاوت بود ولی این اختلاف فقهی هیچ گاه موجب نزاع و دشمنی نشد. اختلافات درون مذهبی که مراجع یک مذهب با هم دارند کمتر از اختلافات برون مذهبی نیست ولی اختلافات باید مدیریت شود. مدیریت اختلافات یعنی من بر ارزش های مذهبی و باور شیعی خودم استوار باشم و چه بسا انتقاداتی هم به مذهب مخالف خود داشته باشم ولی هیچ گاه به خودم اجازه ندهم به مقدسات دیگری بی ادبی کنم و هیچ گاه احساسات دیگران را تحریک نکنم.

از خداوند متعال می خواهم همه مسلمانان زیر پرچم لا اله الا الله و محمد رسول الله به قرآن متمسک شوند و از اختلافاتی که نتیجه ای جز سستی اسلام و غلبه بدخواهان اسلام دارد به‌دور باشند.

آدرس اینترنتی